text stringlengths 1 1.33k |
|---|
C23 2024-jıl oktyabr ayında ISO/IEC 9899:2024 retinde járiyalandı. |
C23 qollap-quwatlawınıń bar ekenin kórsetiw ushın __STDC_VERSION__ standart makrosı 202311L retinde anıqlanǵan. |
C2Y - bul C23 (C2X) ten keyingi, 2020-jıllardıń aqırında shıǵarılıwı úmit etiletuǵın kelesi tiykarǵı C tili standartı qayta kórip shıǵılıwınıń rásmiy emes atı, sonlıqtan "C2Y" de "2" bar. |
C2Y-diń dáslepki jumıs joybarı 2024-jıl fevral ayında ISO/IEC JTC1/SC22/WG14 jumıs toparı tárepinen N3220 retinde shıǵarıldı. |
Tariyxıy jaqtan, ornatılǵan C programmalastırıw qatań noqatlı arifmetika, bir neshe hár túrli yad bankleri hám tiykarǵı I/O operaciyaları sıyaqlı ekzotikalıq ózgesheliklerdi qollap-quwatlaw ushın C tiline standart emes keńeytpelerdi talap etken. |
2008-jılı C Standartları Komiteti C tilin keńeytetuǵın texnikalıq esabat járiyaladı, ol barlıq implementaciyalardıń sáykes keliwi ushın ulıwma standart usınıw arqalı bul máselelerdi sheshiwge baǵdarlanǵan. |
Ol ádettegi C-de bolmaǵan bir qatar ózgesheliklerdi óz ishine aladı, mısalı, qatań noqatlı arifmetika, atalǵan adres keńislikleri hám tiykarǵı I/O apparatlıq adreslew. |
Qatardıń aqırı C tilinde ulıwma áhmiyetli emes; degen menen, qatar shegaraları preprocessor basqıshında áhmiyetke iye. |
Kommentariyalar ya /* hám */ shegaralawshıları arasında, yamasa (C99-dan baslap) // belgisi artınan qatardıń aqırına shekem payda bolıwı múmkin. /* hám */ menen shegaralanǵan kommentariyalar bir-biriniń ishinde jaylaspaydı hám bul simvollar izbe-izligi qatar yamasa simvol literalları ishinde ushırassa, kommentariya she... |
C derek faylları járiyalanıwlar hám funkciya anıqlamaların óz ishine aladı. |
Funkciya anıqlamaları, óz gezeginde, járiyalanıwlar hám operatorlardı óz ishine aladı. |
Járiyalanıwlar ya struct, union hám enum sıyaqlı gilt sózler arqalı jańa tiplerdi anıqlaydı, ya bolmasa jańa ózgeriwshilerge tiplerdi menshikleydi hám bálkim orın ajıratadı, ádette tip penen birge ózgeriwshi atın jazıw arqalı. char hám int sıyaqlı gilt sózler ornatılǵan tiplerdi kórsetedi. |
Kod bólimleri járiyalanıwlardıń kóriw sheńberin sheklew hám basqarıw strukturaları ushın bir operator retinde xızmet etiw maqsetinde figuralı qawsırmalar ({ hám }) ishine alınadı. |
Imperativ til retinde, C háreketlerdi kórsetiw ushın operatorlardı paydalanadı. |
Eń keń tarqalǵan operator - bul bahalanatuǵın ańlatpadan hám onnan keyingi útirli noqattan ibarat bolǵan ańlatpa operatorı; bahalanıwdıń qosımsha tásiri retinde funkciyalar shaqırılıwı hám ózgeriwshilerge jańa mánisler tayınlanıwı múmkin. |
Operatorlardıń ádettegi izbe-iz orınlanıwın ózgertiw ushın, C saqlanǵan gilt sózler menen belgilengen bir neshe basqarıw aǵımı operatorların usınadı. |
Strukturalıq programmalastırıw if ... [else] shártli orınlanıwı hám do ... while, while hám for iterativ orınlanıwı (cikl) arqalı qollap-quwatlanadı. for operatorınıń bólek inicializaciya, tekseriw hám qayta inicializaciya ańlatpaları bar, olardıń hárbiri yamasa hámmesi de túsirip qaldırılıwı múmkin. break hám continue... |
Break eń ishki cikl operatorınan shıǵıw ushın, al continue onıń qayta inicializaciyasına ótiw ushın qollanıladı. |
Sonday-aq, funkciya ishinde belgilengen belgige tikkeley ótetuǵın strukturalanbaǵan goto operatorı da bar. switch pútin san ańlatpasınıń mánisine tiykarlanıp orınlanatuǵın jaǵdaydı tańlaydı. |
Basqa kóplegen tillerden ayırmashılıǵı, case break penen toqtatılmasa, basqarıw aǵımı kelesi jaǵdayǵa ótedi. |
Ańlatpalar hár túrli ornatılǵan operatorlardı paydalanıwı hám funkciya shaqırıwların óz ishine alıwı múmkin. |
Funkciyalarǵa argumentlerdiń hám kópshilik operatorlarǵa operandlardıń bahalanıw tártibi anıqlanbaǵan. |
Bahalanıwlar hátte aralasıp ketiwi de múmkin. |
Degen menen, barlıq qosımsha tásirler (ózgeriwshilerge saqlawdı qosqanda) kelesi "izbe-izlik noqatı"nan aldın júz beredi; izbe-izlik noqatları hárbir ańlatpa operatorınıń aqırı, hárbir funkciya shaqırıwına kiriw hám onnan qaytıwdı óz ishine aladı. |
Izbe-izlik noqatları sonıń menen birge belgili bir operatorlardı (&&, ||, ?: hám útir operatorı) óz ishine alǵan ańlatpalardı bahalaw waqtında da payda boladı. |
Bul kompilyator tárepinen obyekt kodın joqarı dárejede optimallastırıwǵa imkaniyat beredi, biraq C baǵdarlamashılarınan basqa programmalastırıw tillerine qaraǵanda isenimli nátiyjeler alıw ushın kóbirek itibar beriwdi talap etedi. |
Kernigan hám Ritchi "C programmalastırıw tili" kitabınıń kirisiwinde bılay deydi: "C, basqa hár qanday til sıyaqlı, óziniń kemshiliklerine iye. |
Geypara operatorlardıń orınlanıw tártibi nadurıs; sintaksistiń geypara bólimleri jaqsıraq bolıwı múmkin edi". |
C standartı bunday ózgerislerdiń bar bolǵan programmalıq támiynatqa tásiri sebepli, bul kemshiliklerdiń kópshiligin dúzetiwge urınbadı. |
C-degi tip sisteması statikalıq hám hálsiz tiplestirilgen bolıp, bul onı Pascal sıyaqlı ALGOL tuwındılarınıń tip sistemasına uqsas etedi. |
Hár túrli ólshemdegi, oń hám teris, haqıyqıy sanlar hám sanap ótiw tipleri (enum) ushın ornatılǵan tipler bar. char pútin san tipi kóbinese bir baytlı simvollar ushın qollanıladı. |
C99 logikalıq maǵlıwmat tipin qostı. |
Sonday-aq massivler, kórsetkishler, jazıwlar (struct) hám birlespeler (union) sıyaqlı tuwındı tipler de bar. |
C kóbinese tip sistemasınan shıǵıwlar zárúr bolıwı múmkin tómen dárejeli sistemalıq programmalastırıwda qollanıladı. |
Kompilyator kópshilik ańlatpalardıń tip durıslıǵın támiyinlewge háreket etedi, biraq baǵdarlamashı tekseriwlerdi hár túrli usıllar menen aylanıp óte aladı, ya bir mánisti bir tipten ekinshisine anıq túrlendiriw ushın tip túrlendiriwin paydalanıw arqalı, ya bolmasa maǵlıwmat obyektiniń tiykarındaǵı bitlerin basqa bir us... |
Ayırımlar C-diń járiyalaw sintaksisin, ásirese funkciya kórsetkishleri ushın, intuitiv emes dep tabadı. |
(Ritchidiń ideyası identifikatorlardı olardıń qollanılıwına uqsas kontekstlerde járiyalaw edi: "járiyalaw qollanıwdı sáwlelendiredi".) |
C-diń ádettegi arifmetikalıq túrlendiriwleri nátiyjeli kod payda etiwge imkaniyat beredi, biraq geyde kútilmegen nátiyjelerge alıp keliwi múmkin. |
Mısalı, teń keńliktegi oń hám teris pútin sanlardı salıstırıw oń sannıń teris sanǵa túrlendiriliwin talap etedi. |
Eger oń san mánisi teris bolsa, bul kútilmegen nátiyjelerge alıp keliwi múmkin. |
C kórsetkishlerdi, yaǵnıy yadtaǵı obyekt yamasa funkciyanıń adresi yamasa ornın jazıp alatuǵın silteme túrin paydalanıwdı qollap-quwatlaydı. |
Kórsetkishler kórsetilgen adreste saqlanǵan maǵlıwmatlarǵa kiriw ushın yamasa kórsetilgen funkciyanı shaqırıw ushın dereferenciyalanıwı múmkin. |
Kórsetkishler menshiklew yamasa kórsetkish arifmetikası arqalı manipulyaciyalanıwı múmkin. |
Kórsetkish mánisiniń orınlanıw waqtındaǵı kórinisi ádette shiyki yad adresi bolıp tabıladı (múmkin, sóz ishindegi jıljıw maydanı menen tolıqtırılǵan), biraq kórsetkishtiń tipi kórsetilgen zattıń tipin óz ishine alǵanlıqtan, kórsetkishler bar ańlatpalar kompilyaciya waqtında tip boyınsha tekseriliwi múmkin. |
Kórsetkish arifmetikası kórsetilgen maǵlıwmat tipiniń ólshemine sáykes avtomat túrde masshtablanadı. |
Kórsetkishler C-de kóp maqsetler ushın qollanıladı. |
Tekst qatarları ádette simvollar massivlerine kórsetkishler arqalı manipulyaciyalanadı. |
Dinamikalıq yad ajıratıw kórsetkishler arqalı orınlanadı; malloc nátiyjesi ádette saqlanatuǵın maǵlıwmatlardıń maǵlıwmat tipine túrlendiriledi. |
Terekler sıyaqlı kóp maǵlıwmat tipleri ádette dinamikalıq túrde ajıratılǵan, kórsetkishler arqalı bir-birine baylanıstırılǵan struct obyektleri retinde ámelge asırıladı. |
Basqa kórsetkishlerge kórsetkishler kóbinese kóp ólshemli massivlerde hám struct obyektleri massivlerinde qollanıladı. |
Funkciya kórsetkishleri (funkciya kórsetkishleri) funkciyalardı joqarı dárejeli funkciyalarǵa (mısalı, qsort yamasa bsearch) argument retinde, jóneltiw kestelerinde yamasa waqıya qayta islewshilerge keri shaqırıwlar retinde beriw ushın paydalı. |
Nul kórsetkish mánisi hesh qanday durıs orınǵa anıq kórsetpeydi. |
Nul kórsetkish mánisin dereferenciyalaw anıqlanbaǵan, kóbinese segmentaciyalaw qáteligine alıp keledi. |
Nul kórsetkish mánisleri baylanıslı dizimniń sońǵı túyinindegi "kelesi" kórsetkishtiń joqlıǵı sıyaqlı arnawlı jaǵdaylardı kórsetiw ushın yamasa kórsetkishler qaytaratuǵın funkciyalardan qáte kórsetkishi retinde paydalı. |
Derek kodındaǵı sáykes kontekstlerde, mısalı, kórsetkish ózgeriwshisine menshiklew ushın, nul kórsetkish konstantası 0 retinde, kórsetkish tipine anıq túrlendiriw menen yamasa ózgertiwsiz, bir neshe standart baslı fayllar tárepinen anıqlanǵan NULL makrosı retinde yamasa, C23-ten baslap nullptr konstantası menen jazılıw... |
Shártli kontekstlerde nul kórsetkish mánisleri false dep bahalanadı, al basqa barlıq kórsetkish mánisleri true dep bahalanadı. |
Void kórsetkishleri (void *) anıqlanbaǵan tiptegi obyektlerge kórsetedi hám sonlıqtan "ulıwma" maǵlıwmat kórsetkishleri retinde qollanıla aladı. |
Kórsetilgen obyekttiń ólshemi hám tipi belgili bolmaǵanlıqtan, void kórsetkishleri dereferenciyalana almaydı hám de olarǵa kórsetkish arifmetikası ruqsat etilmeydi, degen menen olar ańsat (hám kóp kontekstlerde jasırın túrde) basqa hár qanday obyekt kórsetkish tipine hám onnan túrlendiriliwi múmkin. |
Kórsetkishlerdi abaysız paydalanıw potencial qáwipli bolıwı múmkin. |
Olar ádette tekserilmegenlikten, kórsetkish ózgeriwshisin qálegen tosınarlı orınǵa kórsetetuǵın etip qoyıwǵa boladı, bul qálemegen tásirlerge alıp keliwi múmkin. |
Durıs paydalanılǵan kórsetkishler qáwipsiz orınlarǵa kórsetkenine qaramastan, olar nadurıs kórsetkish arifmetikasın paydalanıp qáwipsiz emes orınlarǵa kórsetiliwi múmkin; olar kórsetken obyektler bosatılǵannan keyin de paydalanılıwı múmkin (asılıp turǵan kórsetkishler); olar inicializaciyalanbastan paydalanılıwı múmkin... |
Ulıwma alǵanda, C kórsetkish tiplerin manipulyaciyalawǵa hám olar arasında túrlendiriwge ruqsat beriwde erkin, degen menen kompilyatorlar ádette hár túrli dárejede tekseriw ushın opciyalar usınadı. |
Geypara basqa programmalastırıw tilleri bul máselelerdi anaǵurlım sheklengenirek silteme tiplerin paydalanıw arqalı sheshedi. |
C-degi massiv tipleri dástúrli túrde kompilyaciya waqtında anıqlanǵan turaqlı, statikalıq ólshemge iye. |
Jańa C99 standartı sonday-aq ózgeriwshi uzınlıqtaǵı massivlerdiń bir túrine de ruqsat etedi. |
Degen menen, sonday-aq standart kitapxananıń malloc funkciyasın paydalanıp, orınlanıw waqtında yad blogın (qálegen ólshemde) ajıratıw hám onı massiv retinde qarawǵa boladı. |
Massivlerge bárqulla (haqıyqatında) kórsetkishler arqalı kirilgenlikten, massivke kiriwler ádette tiykarındaǵı massiv ólshemine qarsı tekserilmeydi, degen menen geypara kompilyatorlar shegara tekseriwin opciya retinde usınıwı múmkin. |
Sonlıqtan massiv shegaraların buzıw múmkin hám nızamsız yadqa kiriw, maǵlıwmatlardıń buzılıwı, buferdiń tolıp ketiwi hám orınlanıw waqtındaǵı ayrıqsha jaǵdaylar sıyaqlı hár túrli aqıbetlerge alıp keliwi múmkin. |
C kóp ólshemli massivlerdi járiyalaw ushın arnawlı qaǵıydaǵa iye emes, al onıń ornına massivler massivlerin járiyalaw ushın tip sistemasındaǵı rekursiyaǵa súyenedi, bul nátiyjeli túrde sol bir nárseni ámelge asıradı. |
Nátiyjedegi "kóp ólshemli massivtiń" indeks mánisleri qatar boyınsha tártipte ósiwde dep esaplanıwı múmkin. |
Kóp ólshemli massivler kóbinese sanlı algoritmlerde (tiykarınan ámeliy sızıqlı algebradan) matricalardı saqlaw ushın qollanıladı. |
C massiviniń dúzilisi usı arnawlı wazıypaǵa jaqsı sáykes keledi. |
Degen menen, C-diń dáslepki versiyalarında massivtiń shegaraları belgili turaqlı mánisler bolıwı kerek yamasa olardı talap etetuǵın hár qanday kishi programmaǵa anıq beriliwi kerek, al dinamikalıq ólshemli massivler massivlerine qos indekslew arqalı kiriwge bolmaydı. |
(Bul ushın sheshim massivti baǵanalarǵa kórsetkishlerdiń qosımsha "qatar vektorı" menen ajıratıw boldı.) |
C99 bul máseleni sheshetuǵın "ózgeriwshi uzınlıqtaǵı massivlerdi" kirgizdi. |
Indeks belgisi x[i] (bul jerde x kórsetkishti bildiredi) *(x+i) ushın sintaksislik qolaylıq bolıp tabıladı.. |
Kompilyatordıń kórsetkish tipi haqqındaǵı biliminen paydalanıp, x + i kórsetetuǵın adres tiykarǵı adres (x kórsetken) i baytqa arttırılǵan emes, al tiykarǵı adres i-ge kóbeytilgen, x kórsetetuǵın elementtiń ólshemine sáykes arttırılǵan dep anıqlanadı. |
Solay etip, x[i] massivtiń i+1-elementin bildiredi. |
Bunnan tısqarı, kópshilik ańlatpa kontekstlerinde (áhmiyetli ózgeshelik - sizeof operatorınıń operandı retinde), massiv tipindegi ańlatpa avtomat túrde massivtiń birinshi elementine kórsetkishke aylandırıladı. |
Bul massiv funkciyaǵa argument retinde kórsetilgende hesh qashan tutas kóshirilmeytuǵının, al tek ǵana onıń birinshi elementiniń adresi beriletuǵının ańlatadı. |
Sonlıqtan, C-degi funkciya shaqırıwları mánis boyınsha beriw semantikasın paydalansa da, massivler haqıyqatında silteme boyınsha beriledi. |
x massiviniń ulıwma ólshemin massiv tipindegi ańlatpaǵa sizeof qollanıw arqalı anıqlawǵa boladı. |
Elementtiń ólshemin A massiviniń hár qanday siltemesi alıp taslanǵan elementine sizeof operatorın qollanıw arqalı, mısalı n = sizeof A[0] sıyaqlı anıqlawǵa boladı. |
Solay etip, járiyalanǵan A massivindegi elementler sanın sizeof A / sizeof A[0] retinde anıqlawǵa boladı. |
Itibar beriń, eger joqarıda táriyiplengen avtomat túrlendiriw sebepli kóbinese C kodında bolatuǵını sıyaqlı tek birinshi elementke kórsetkish bar bolsa, massivtiń tolıq tipi hám onıń uzınlıǵı haqqındaǵı informaciya joytıladı. |
Yadtı basqarıw |
Programmalastırıw tiliniń eń áhmiyetli funkciyalarınıń biri - bul yadtı hám yadta saqlanatuǵın obyektlerdi basqarıw ushın imkaniyatlar beriw. |
C obyektler ushın yadtı ajıratıwdıń úsh tiykarǵı usılın usınadı: |
Statikalıq yad bólistiriw: obyekt ushın orın kompilyaciya waqtında binar faylında beriledi; bul obyektlerdiń bar bolıw múddeti (yamasa ómiri) olar bar bolǵan binar faylı yadqa júklengen waqıt dawamında boladı. |
Avtomat yad bólistiriw: waqıtsha obyektler stekde saqlanıwı múmkin hám bul orın olar járiyalanǵan bloktan shıǵılǵannan keyin avtomat túrde bosatılıp, qayta paydalanıwǵa boladı. |
Dinamikalıq yad bólistiriw: qálegen ólshemdegi yad blokları orınlanıw waqtında stek (heap) dep atalatuǵın yad aymaǵınan malloc sıyaqlı kitapxana funkciyaları arqalı soralıwı múmkin; bul bloklar keyinirek realloc yamasa free kitapxana funkciyaların shaqırıw arqalı qayta paydalanıw ushın bosatılǵanǵa shekem bar boladı. |
Bul úsh usıl hár túrli jaǵdaylar ushın sáykes keledi hám hár túrli artıqmashılıqlar menen kemshiliklerge iye. |
Mısalı, statikalıq yad bólistiriwde az ajıratıw shıǵını bar, avtomat bólistiriw biraz kóbirek shıǵındı talap etiwi múmkin, al dinamikalıq yad bólistiriw ajıratıw ushın da, bosatıw ushın da potencial túrde úlken shıǵınǵa iye bolıwı múmkin. |
Statikalıq obyektlerdiń turaqlı tábiyatı funkciya shaqırıwları arasındaǵı jaǵday informaciyasın saqlaw ushın paydalı, avtomat bólistiriw qollanıwǵa ańsat, biraq stek keńisligi ádette statikalıq yadqa yamasa stek keńisligine qaraǵanda ádewir sheklengen hám waqıtsha, al dinamikalıq yad bólistiriw ólshemi tek orınlanıw wa... |
Kópshilik C programmaları úshewiniń hámmesinen keń paydalanadı. |
Múmkin bolǵanda, avtomat yamasa statikalıq bólistiriw ádette eń ápiwayı, sebebi saqlaw kompilyator tárepinen basqarıladı, bul baǵdarlamashını yadtı qoldan ajıratıw hám bosatıw sıyaqlı potencial qátege beyim wazıypadan azat etedi. |
Degen menen, kóp maǵlıwmat strukturaları orınlanıw waqtında ólshemin ózgertiwi múmkin, al statikalıq bólistiriwler (hám C99-ǵa shekemgi avtomat bólistiriwler) kompilyaciya waqtında anıq ólshemge iye bolıwı kerek bolǵanlıqtan, dinamikalıq bólistiriw kerek bolǵan kóp jaǵdaylar bar. |
C99 standartına shekem, ózgeriwshi ólshemli massivler bunıń keń tarqalǵan mısalı edi. |
(Dinamikalıq bólistirilgen massivlerdiń mısalı ushın C dinamikalıq yad bólistiriw haqqındaǵı maqalasına qarań.) |
Orınlanıw waqtında basqarılmaytuǵın aqıbetler menen sátsizlikke ushırawı múmkin avtomat bólistiriwden ayırmashılıǵı, dinamikalıq bólistiriw funkciyaları kerekli saqlaw ornı bólistire almaǵanda kórsetkish (nul kórsetkish mánisi formasında) qaytaradı. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.